Tư vấn pháp lý · Mã bài 1066
SỬA LUẬT ĐẤT ĐAI 2026: MUA BÁN NHÀ ĐẤT CÒN PHẢI CÔNG CHỨNG KHÔNG? 2 PHƯƠNG ÁN TRƯỚC KỲ HỌP QUỐC HỘI 17/10
Sau nhiều tháng tranh luận, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) mới nhất đã bổ sung trở lại quy định về công chứng giao dịch nhà đất, kèm 2 phương án để lựa chọn. Dự luật nằm trong danh sách trình kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, khai mạc ngày 17/10/2026. Namkheobds tóm tắt diễn biến và điều người mua bán nhà đất thổ cư nên làm trong lúc chờ luật.
1. Từ đề xuất bỏ đến yêu cầu giữ công chứng
• Luật Đất đai hiện hành yêu cầu công chứng hoặc chứng thực với hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. • Dự thảo trình Quốc hội tháng 8/2026 đã bỏ nội dung này. Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình công chứng là thủ tục hành chính, không nhất thiết quy định trong luật, sẽ đưa vào nghị định hướng dẫn. • Nhiều đại biểu Quốc hội lo ngại bỏ công chứng bắt buộc có thể dẫn tới tranh chấp, giao dịch vô hiệu hoặc gian lận. • Sau phiên họp chuyên đề pháp luật ngày 18/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 278, yêu cầu tiếp tục công chứng với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất để phòng ngừa tranh chấp, khiếu kiện.
2. Hai phương án đang được cân nhắc
Tại hội nghị phản biện xã hội của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chiều 23/9/2026, dự thảo tờ trình nêu 2 phương án: • Phương án 1: chỉ bắt buộc công chứng, chứng thực hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn với thửa đất chưa có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai. Ưu điểm được nêu là tiết kiệm chi phí, cải cách thủ tục hành chính. • Phương án 2: giữ như luật hiện hành, bắt buộc công chứng hoặc chứng thực với hầu hết giao dịch, trừ một số trường hợp. Ưu điểm là bảo đảm quyền của người yếu thế; hạn chế là chưa giảm được đầu mối, thủ tục.
Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự luật tại phiên họp khai mạc ngày 1/10/2026. Đến nay chưa có thông tin chính thức phương án nào được chọn.
3. Điểm mới khác: xem xét cấp sổ cho đất mua giấy tay trước 1/8/2024
Theo dự thảo (Thanh Niên, 07/09/2026), Nhà nước xem xét cấp sổ cho hộ, cá nhân sử dụng đất có "vi phạm về thủ tục" trước ngày 1/8/2024, ví dụ chuyển nhượng bằng giấy viết tay mà không làm thủ tục tại cơ quan nhà nước. Điều kiện: • Sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch. • Không ảnh hưởng quốc phòng, an ninh, môi trường, an toàn công trình. • Đã thực hiện hoặc cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Không áp dụng với trường hợp lấn, chiếm đất từ 1/7/2014 trở về sau. Dự thảo cũng nêu giấy chứng nhận có thể ở dạng giấy hoặc điện tử, giá trị pháp lý như nhau. Trình tự cấp sổ cho nhóm này sẽ quy định ở nghị định.
Góc nhìn Namkheobds
• Luật chưa đổi. Hiện nay mua bán nhà đất vẫn phải công chứng hợp đồng rồi đăng ký biến động (sang tên). Đừng nghe "sắp bỏ công chứng" mà ký giấy tay, giao tiền. • Kể cả khi phương án 1 được chọn, chỉ thửa đất đã có đầy đủ dữ liệu mới không bắt buộc công chứng. Việc chuyển nhượng vẫn phải đăng ký tại cơ quan đất đai mới có hiệu lực. • Chủ nhà mua giấy tay trước 1/8/2024 ở Dĩ An, Tân Đông Hiệp: nên gom sẵn giấy tờ chứng minh thời điểm mua và quá trình sử dụng ổn định. Người mua thì chưa nên xuống đủ tiền cho nhà giấy tay, vì đây mới là dự thảo, điều kiện chi tiết còn chờ nghị định. • Theo dõi kết quả kỳ họp từ 17/10 đến 20/11/2026. Trường hợp cụ thể, anh chị hỏi văn phòng công chứng hoặc chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai nơi có nhà.
Anh chị nghiêng về phương án nào: giữ công chứng cho chắc, hay bỏ bớt để đỡ thủ tục? Để lại bình luận, Namkheobds sẽ cập nhật khi Quốc hội biểu quyết.
Nguồn: Thanh Niên (23/09/2026, 07/09/2026, 01/10/2026), VnExpress (20/09/2026).